TY - GEN AU - รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล TI - อโยธยา ก่อนสุโขทัยต้นกำเนิดอยุธยา SN - 9789740218784 AV - DS 578 ร636อ 2567 PY - 2567/// CY - กรุงเทพฯ : PB - มติชน, KW - ไทย KW - ประวัติศาสตร์ KW - กรุงศรีอยุธยา KW - กรุงศรีอยุธยา, 1893-2310 N1 - 1 บทนำ -- การศึกษากรุงอโยธยาที่ผ่านมา -- ปัญหาเรื่องกรอบความคิดทางประวัติศาสตร์-โบราณคดี -- สุโขทัยไม่ใช่ราชธานีแห่งแรก -- ปัญหาการยึดติดกับชื่อยุดสมัยทางระวัติศาสตร์ เหตุใดไม่คิดว่าก่อน พ.ศ. 1893 จะมีบ้านมีเมืองที่อยุธยา -- ปัญหาการกำหนดอายุโบราณวัตถุ-สถาน -- เมื่อรูปแบบใกล้วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ลพบุรี ทำไมต้องเก่าเพียง พ.ศ. 1893 -- พระอู่ทองพระพักตร์แบบหน้าเหลี่ยมเกิดขึ้นพร้อมกับ พระอู่ทองพระพักตร์แบบหน้าเรียว -- เปลวพระรัศมีจำเป็นด้วยหรือว่าแบบสุโขทัยส่งมา -- กับดักเรื่องสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 เสด็จมาจากเมืองอู่ทอง -- การปฏิเสธหลักฐานประเภทตำนาน -- ความไม่เข้าใจเกี่ยวกับเอกสารกฎหมายตราสามดวง -- ปัญหาหลักฐานจากการขุดคันทางโบราณคดี -- 2 ผังเมืองกรุงอโยธยา -- ผังเมืองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า -- คูขื่อหน้าคือดูเมืองด้านตะวันตกของ กรุงอโยธยาขุดก่อน พ.ศ. 1893 -- ขุดขยายคูขื่อหน้าในรัชกาล สมเด็จพระมหาธรรมราชา -- แนวคลองวัดมเหยงคณ์ คูเมืองด้านตะวันออกของกรุงอโยธยา -- คูเมืองด้านทิศใต้ -- คูเมืองด้านทิศเหนือ -- คลองบ้านบาตรเชื่อมดูขื่อหน้ากับคลองหันตรา -- แนวคลองวัดดุสิต -- ลำป่าสักเชื่อมกรุงอโยธยากับดินแดนบรรพชน -- คลองฝั่งอโยธยาภาพสะท้อนจำนวนประชากร -- แนวดันดินกรุงอโยธยาหายไปไหน --ระหว่างคลองมะขามเรียงกับดูขื่อหน้าคือพื้นที่ประกอบพิธีกรรม -- คลองมะขามเรียงขุดหลัง พ.ศ. 2112 --; 3 หลักฐานโบราณวัตถุสถานฝั่งอโยธยา -- วัดสมณโกฏฐารามคือพระมหาธาตุหลักกรุงอโยธยา -- วัดใหญ่ชัยมงคล เจดีย์หลักพระนคร -- วัดอโยธยา ตำแหน่งวังเดิมของกรุงอโยธยา -- ตำนานสร้างวัดพนัญเชิง ร่องรอยความทรงจำเมืองอโยธยา -- วัดกุฎีดาว วัดกษัตริย์กรุงอโยธยา -- วัดมเหยงคณ์คือสัญลักษณ์มหิยังคณะของลังกา -- วัดโบสถ์ราชเดชะที่สถิตเจ้าคณะกลางอรัญวาสี -- เจดีย์วัดสามปลื้มเป็นวงเวียนอยู่กลางถนน -- วัดวิหารขาว เจดีย์ใหญ่ริมรางรถไฟ -- วัดนางคำ วัดที่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เสด็จมาฉลอง -- วัดจักรวรรดิ พบหลักฐานการอยู่อาศัยก่อนการสร้างวัด -- กลุ่มประติมากรรมรุ่นพุทธศตวรรษที่ 17-18 ที่พบในเขตกรุงศรีอยุธยา -- พระพุทธรูปจากวัดพระราม -- พระนาคปรกจากวัดธรรมิกราช -- ประติมากรรมที่วัดพระญาติการาม -- พระพุทธรูปที่วิหารวัดดุสิดาราม -- วัดสิงห์ปากน้ำ ร่องรอยหลักฐานที่เก่ากว่าวัดพนัญเชิง -- พระนาคปรกที่วัดแคเกาะลอย -- พระหินทรายที่วัดเกาะซ่องลม -- ทะเบียนโบราณวัตถุ ของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จันทร์เกษม -- สรุปประเด็นเกี่ยวกับโบราณวัตถุ-สถานในฝั่งอโยธยา --; 4 สังคมกรุงอโยธยา -- ช่วงสมัยของการกำเนิดกรุงอโยธยา -- การขัดแย้งของมหายานและเถรวาท -- การเสื่อมความนิยมของพระพุทธรูปนาดปรก -- กรุงอโยธยาศูนย์กลางลังกาวงศ์ -- แนวคิดเรื่องผู้มีบุญภาพพัฒนาไปสู่พระอนาคตพุทธเจ้า -- กษัตริย์อโยธยาสถาปนาพระองค์ขึ้นดั่งพระเป็นเจ้า -- พัฒนาการของนิทานกำเนิดปฐมวงศ์ -- การค้าสำเภาจากจีนผลักดันให้เกิดกรุงอโยธยา -- กรุงอโยธยาผลักดันให้เกิดชุมชนใหม่ตามลำน้ำใกล้ปากอ่าว -- การปรากฏพระอู่ทองในเขตภาคตะวันตกของประเทศไทย -- เอกสารจีนเรียกอโยธยาว่า "เสียน" จริงหรือ -- กรุงอโยธยาคือหลอหูที่ส่งทูตไปเมืองจีน -- การหล่อสำริด ภาพสะท้อนของการเคลื่อนย้ายของผู้คน -- อโยธยาใช้ภาษาตระกูลไทเป็นภาษาราชการ -- กำเนิดราชาศัพท์ -- ระบบราชการและโครงสร้างสังคมสมัยอโยธยา -- ขุนเกษตราธิบดี -- การแบ่งระบบทหารและพลเรือนมีมาก่อน พ.ศ. 1893 -- ระบบศักดินามีมาแต่ครั้งกรุงอโยธยา -- การแบ่งคดีให้ศาลพิจารณา -- ระบบไพร่-ทาส -- บทลงโทษ -- ภาพสะท้อนสังคมกรุงอโยธยาจากพระไอยการที่ตราขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 -- สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หนีห่าคือกาพโรค -- อโยธยาเปลี่ยนมาเป็นอยุธยา เพราะย้ายตำแหน่งพระราชวัง -- เหตุใดจึงเลือกตำแหน่งพระราชวังใหม่ที่บริเวณหลังวัดธรรมิกราช -- สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ทรงจัดระเบียบสังคมใหม่หลังโรคระบาด -- ความสำคัญของฝั่งอโยธยาหลัง พ.ศ. 1893 -- ค่ายหลวงพระเจ้าบุเรงนองอยู่ที่วัดมเหยงคณ์ -- ใกล้วัดตุสิดารามที่ตั้งตำหนักเจ้าฝ่ายใน -- ตำหนักสมเด็จพระเจ้าบรมโกศ -- สมเด็จพระเจ้าอุทุมเสด็จออกผนวชที่วัดอโยธยา -- ฝั่งอโยธยาถิ่นสรรพวิชา -- 5 สรุป -- กรอบคิดที่ทำให้กรุงอโยธยาต้องเลือนหาย -- ขอบเขตของกรุงอโยธยา -- ร่องรอยหลักฐานโบราณวัตถุ-สถานฝั่งอโยธยา -- สภาพสังคมของสมัยอโยธยา ER -